PATOLOJİ LABORATUVAR TEKNİKLERİ PROGRAMI UYGULAMALI DERSLER İLKE, USUL VE ESASLARI
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu ilke, usul ve esasların amacı; Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Patoloji Laboratuvar Teknikleri Programı öğrencilerinin ders kapsamındaki laboratuvar ve uygun görülen kurum/işletme uygulamalarını güvenli, planlı ve program öğrenme çıktılarıyla uyumlu biçimde yürütmelerine ilişkin esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu metin, Patoloji Laboratuvar Teknikleri Programında öğrenim gören öğrencilerin öğretim planındaki uygulamalı dersler kapsamında yürüttüğü patoloji-histoloji laboratuvarı çalışmaları ile onaylanan kurum/işletme uygulamalarını ve bu süreçlerde görevli kişilerin sorumluluklarını kapsar. (2) Ders dışı bireysel laboratuvar çalışmaları, ayrıca yazılı izin ve çalışma planı gerektirir; bu metin tek başına gözetimsiz çalışmaya izin vermez.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu taslak; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, yürürlükteki Ondokuz Mayıs Üniversitesi ön lisans/lisans eğitim-öğretim mevzuatı, üniversitenin uygulamalı derslere ilişkin düzenlemeleri ve 17.06.2021 tarihli, 31514 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliği dikkate alınarak hazırlanmıştır. İlgili düzenlemelerin güncel metinleri ve kurum içi uygulama esasları yürürlüğe alınmadan önce doğrulanır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu metinde geçen;
•a) Bölüm Başkanı: Tıbbi Hizmetler ve Teknikler Bölüm Başkanını,
•b) Müdür: Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Müdürünü,
•c) Yüksekokul: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulunu,
•ç) Program: Patoloji Laboratuvar Teknikleri Programını,
•d) Öğrenci: Programa kayıtlı öğrenciyi,
•e) Uygulamalı ders: Öğretim planında laboratuvar ve/veya kurum uygulaması bulunan dersi,
•f) Uygulama: Histolojik örnek hazırlama, tespit, doku takibi, parafin bloklama, mikrotomi, boyama, preparat inceleme, sitolojik ve ilgili diğer program becerilerini geliştirmeye yönelik onaylanmış faaliyeti,
•g) Uygulama yeri: Yüksekokul Patoloji-Histoloji Laboratuvarını ve gerekli izinleri alınmış sağlık kurumları/işletmelerini,
•ğ) Uygulama yürütücüsü: İlgili dersin yürütücüsü olan veya görevlendirilen öğretim elemanını,
•h) Laboratuvar sorumlusu: Laboratuvarın işleyişi ve güvenliğinden görev tanımı çerçevesinde sorumlu kişiyi,
•ı) Uygulama süresi: Güncel ders bilgi paketi, öğretim planı ve ilan edilen uygulama programındaki süreyi,
•i) Değerlendirme: Öğrenci performansının ilan edilen ölçütlerle ölçülmesini ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Uygulamaların Yürütülmesine İlişkin Genel İlkeler
Genel ilkeler
MADDE 5 – (1) Uygulamalı dersin yürütücüsü, ilgili dersin uygulamalarını planlar, uygular ve değerlendirir. (2) Öğrenci sayısı, uygulamanın niteliği ve laboratuvar kapasitesine göre ek öğretim elemanı veya yetkili destek personeli görevlendirilebilir. (3) Uygulamaya başlamadan önce çalışma alanı, riskler, cihaz kullanım yetkileri ve gerekli kişisel koruyucu donanım açıklanır. Uygulamanın süresi ve zamanı
MADDE 6 – (1) Uygulamalı dersler, ilgili yarıyılın güncel öğretim planı ve haftalık ders programına uygun yürütülür. (2) Öğrenciler, duyurulan gün, saat, grup ve uygulama alanına uymak zorundadır. (3) Ders saatleri dışındaki çalışmalarda sorumlu öğretim elemanının ve gerekli kurum yetkililerinin yazılı onayı alınır; riskli işlemler gözetimsiz yürütülmez. Laboratuvar ve uygulamalara devam zorunluluğu
MADDE 7 – (1) Öğrenciler uygulamalı derslerde yürürlükteki OMÜ mevzuatı ve dersin ilan edilen devam şartlarına uymakla yükümlüdür. Kaynak metindeki uygulamaya %80 devam koşulu, programın güncel öğretim planı ve ilgili düzenlemeleriyle uyumu doğrulanarak uygulanır. (2) Devam durumunu uygulama yürütücüsü takip eder; devamsızlığın ders başarısına etkisi güncel mevzuata göre değerlendirilir.
Uygulamanın yapılacağı yerler
MADDE 8 – (1) Uygulamalar, programın Patoloji-Histoloji Laboratuvarında ve öğrenme çıktılarına uygun, gerekli kurumsal izinleri alınmış patoloji laboratuvarları, histoloji birimleri veya diğer ilgili sağlık işletmelerinde yapılabilir. (2) Klinik/işletme uygulamalarının kapsamı, kurumun yetkilendirmeleri ve yürürlükteki mevzuatla sınırlıdır. Uygulama yürütücüsünün sorumlulukları
MADDE 9 – (1) Sorumlu öğretim elemanı:
•a) Uygulama takvimini ve öğrenci gruplarını oluşturur; gerekli izin ve koordinasyonu sağlar.
•b) Öğrenme çıktılarıyla uyumlu işlemleri belirler ve öğrenciyi görev sınırları konusunda bilgilendirir.
•c) Histoloji ve patoloji iş akışlarında uygun eğitim, gözetim ve düzenli geri bildirim sağlar.
•ç) Mikrotom, etüv, su banyosu ve diğer cihazların eğitimli kişilerce kullanılmasını gözetir.
•d) Formalin, ksilen, alkol, boyama reaktifleri ve biyolojik materyallere ilişkin riskleri ve güvenlik bilgi formlarını öğrencilere açıklar.
•e) Kesici-delici aletler, kimyasal dökülme, sıçrama, yangın ve biyolojik maruziyet için acil durum hazırlığını kontrol eder.
•f) Kullanılacak kişisel koruyucu donanımı, havalandırma ve kimyasal depolama kurallarını belirler.
•g) Öğrencilerin devamını ve uygulama başarısını ilan edilmiş ölçütlerle izler.
•ğ) İş kazası, yaralanma ve tehlikeli durumları ilgili birimlere kurum prosedürüne göre derhal bildirir.
•h) Biyolojik örneklerin kimliksizleştirilmesini ve hasta verilerinin gizliliğini gözetir.
Öğrencinin görev ve sorumlulukları
MADDE 10 – (1) Öğrenci:
•a) Dersin öğrenme çıktılarını ve kendisine tanımlanan işlem sınırlarını öğrenir.
•b) Uygulama takvimine, öğretim elemanı talimatlarına ve laboratuvar güvenlik kurallarına uyar.
•c) Laboratuvar önlüğü, uygun eldiven, kapalı ayakkabı ve işlem gerektiriyorsa göz/yüz koruması kullanır.
•ç) Uzun saçlarını toplar, uzun tırnaklarla laboratuvara girmez; yiyecek ve içecek bulundurmaz.
•d) Kesici-delici aletleri dikkatli kullanır; mikrotom bıçağını izinsiz değiştirmez ve korumasız bırakmaz.
•e) Formalin, ksilen ve yanıcı çözücüleri yalnızca izin verilen koşullarda ve uygun havalandırma altında kullanır.
•f) Biyolojik, kimyasal, kesici-delici ve evsel atıkları etiketli uygun kaplarda ayrı toplar.,
•g) Cihaz arızası, dökülme, yaralanma veya şüpheli maruziyeti derhal bildirir; kendi başına riskli müdahalede bulunmaz.
•ğ) Hasta, preparat ve örnek bilgilerini gizli tutar; izinsiz görüntüleme veya paylaşım yapmaz.
•h) Yapılan işlemleri ve gerekli gözlemleri doğru, tam ve zamanında kaydeder.
•ı) Öğretim elemanı ya da yetkilendirilmiş personel gözetimi olmadan riskli işlem gerçekleştirmez.
İş sağlığı, güvenliği ve gerekli belgeler
MADDE 11 – (1) Öğrenciler uygulama başlamadan önce gerekli İSG, laboratuvar güvenliği ve biyogüvenlik bilgilendirmelerine katılır. (2) Kurum/işletme uygulamaları için talep edilen eğitim, tetkik, aşılama ve diğer belgeler ilgili kurumun güncel kurallarına göre hazırlanır ve yetkili birime teslim edilir. (3) Öğrencilerin eğitimleri ve yetkinlikleri kayıt altına alınır. Bilgi güvenliği, mahremiyet ve sosyal medya
MADDE 12 – (1) Hastaya ait ad, kimlik, protokol numarası, histopatolojik tanı ve benzeri kişisel sağlık verileri yetkisiz kişilerle paylaşılmaz. (2) Preparat, doku, rapor, cihaz ekranı veya laboratuvar kayıtlarının fotoğraf/video kaydı sorumlu öğretim elemanı ile ilgili kurumun onayı olmadan alınamaz. (3) Kişisel cihazlarda hasta verisi saklanamaz ve sosyal medyada yayımlanamaz. (4) Gizlilik ihlalleri derhal uygulama yürütücüsüne bildirilir.
Laboratuvar kıyafeti ve kişisel hijyen
MADDE 13 – (1) Laboratuvar önlüğü, öğrenci kimliği, kapalı ve kaymaz ayakkabı ile işlem için gerekli kişisel koruyucu donanım kullanılmalıdır. (2) Uzun saçlar toplanmalı, sarkan aksesuarlar çıkarılmalı, tırnaklar kısa ve temiz olmalıdır. (3) Koruyucu donanımın türü kimyasal ve biyolojik risk değerlendirmesine göre belirlenir; kontamine donanım laboratuvar dışına taşınmaz. Uygulamanın değerlendirilmesi
MADDE 14 – (1) Uygulama başarısı; işlemi güvenli gerçekleştirme, laboratuvar düzenine uyma, numune ve preparat takibi, teknik beceri, gözlem/kayıt doğruluğu ve uygulama sınavı gibi önceden ilan edilmiş ölçütlerle değerlendirilir. (2) Başarı notunun hesaplanmasında güncel Ondokuz Mayıs Üniversitesi eğitim-öğretim ve sınav mevzuatı esas alınır. (3) Değerlendirme ölçütleri uygulama öncesinde öğrencilere bildirilir.
Sigorta işlemleri
MADDE 15 – (1) İşletmede yürütülen uygulamalı eğitimlerin sigorta süreçleri, faaliyetin hukuki niteliğine göre 5510 sayılı Kanun ve ilgili güncel düzenlemeler kapsamında yetkili yüksekokul birimleri tarafından değerlendirilir. (2) Öğrenciler kurumsal onay ve gerekli sigorta işlemleri tamamlanmadan dış kurum/işletme uygulamasına başlatılmaz. (3) Yüksekokul içi laboratuvar uygulamalarının sigorta kapsamı ayrıca yetkili birimlerce belirlenir. **ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Genel Hükümler
Hüküm bulunmayan haller ** MADDE 16 – (1) Bu metinde düzenlenmeyen hususlarda güncel OMÜ eğitim-öğretim mevzuatı, uygulamalı eğitim düzenlemeleri, kurumların İSG ve biyogüvenlik prosedürleri ile ilgili diğer mevzuat uygulanır.
Yürürlük
MADDE 17 – (1) Bu ilke, usul ve esaslar, yetkili yüksekokul kurulunun kabulü ve gerekli idari işlemlerin tamamlanması halinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 18 – (1) Bu ilke, usul ve esasların yürütülmesinden Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü sorumludur.