T.C.
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ
SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEK OKULU
İLK VE ACİL YARDIM PROGRAMI UYGULAMALI DERSLER İLKE, USUL VE ESASLARI
Amaç
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar
MADDE 1- (1) Bu ilke, usul ve esasların amacı, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu İlk ve Acil Yardım Programı öğrencilerinin program hedef ve stratejileriyle uyumlu bir şekilde, işletmelerde yaptıkları eğitim uygulamalarını yürütmeleri amacıyla uyulması gereken ilke, usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu İlke, Usul ve Esaslar, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu İlk ve Acil Yardım Programında öğrenim gören öğrencilerin işletmelerde yaptıkları eğitim uygulamalarına ilişkin hususları kapsamaktadır.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu İlke, Usul ve Esaslar; 2547 sayılı Yükseköğretim Kurulu Kanunu ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin ilgili maddesine; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanununun ilgili maddesine; Ondokuz Mayıs Üniversitesi Önlisans, Lisans Öğretimi Uygulamalı Dersler Yönergesi’ne ve 17.06.2021 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 31514 sayılı Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliği’ne dayanmaktadır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu İlke, Usul ve Esaslarda geçen;
a. Bölüm Başkanı- Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Tıbbi Hizmetler ve Teknikler Bölüm Başkanını
b. Müdür- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Müdürünü,
c. Yüksek Okul- Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulunu,
d. Uygulamalı Ders- Yarıyıl içinde teorik ve laboratuvar, klinik ve/veya sahadaki işletmelerde yürütülmesi zorunlu olan dersleri,
e. Öğrenci- Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu İlk ve Acil Yardım Programı öğrencilerini,
f. Uygulama- Mesleki eğitim programı öğrencilerinin 31514 sayılı Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliğine dayalı olarak Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu İlk ve Acil Yardım Programı öğrencilerinin işletmelerde yaptıkları beceri eğitimlerini,
g. Uygulama Süresi- Ders müfredatında belirtilen süreyi,
ğ. Uygulama Yeri- Uygulamanın yapılacağı resmi ve özel sağlık ve kamu işletmelerini,
h. Uygulama Yürütücüsü/Sorumlu Öğretim Elemanı- İşletmelerde yapılan eğitim uygulamaları konusunda görevlendirilen öğretim elemanı ve yardımcılarını,
ı. Uygulamanın Değerlendirilmesi- Öğrencilerin uygulamalarına ilişkin dersin yürütücüsü/ yardımcı öğretim elemanları tarafından yapılan değerlendirmeyi,
i. Üniversite- Ondokuz Mayıs Üniversitesini ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlkeler Uygulamaların Yürütülmesi ile İlgili Genel İlkeler
MADDE 5- (1) Bölümün iki yıllık öğretim planında belirtilen uygulamalı derslerle ilgili olarak;
a. Uygulamalı derslerin teorik kısmını yürüten öğretim elemanı aynı zamanda uygulamaları yürütmekten de sorumludur.
b. Öğrenci sayısı ve uygulama alanının durumuna göre uygulamalar için birden fazla öğretim elemanı görevlendirilebilir.
Uygulamanın süresi ve zamanı
MADDE 6- (1) İlk ve Acil Yardım Programında dersler yarıyıl esasına göre verilir. Her bir yarıyılda alınması gereken uygulamalı derslerin süresi öğrenim planında belirtildiği gibidir.
(2) Öğrenciler uygulamalarını ilgili eğitim-öğretim dönemi içerisinde, öğrenim planında belirtildiği şekliyle yarıyıl esasına göre yapmakla yükümlüdürler.
Laboratuvar ve Uygulamalara Devam Zorunluluğu
MADDE 7- (1) Öğrenciler, uygulamalı dersin uygulamasının %80’ine devam etmek zorundadır. Uygulamanın (laboratuvar ve/veya klinik/saha uygulamaları vb.) %20’sinden fazlasına devam etmeyen öğrenciler devamsızlıktan kalır. Uygulamalı dersten devamsızlıktan kalan öğrenciler, o dersin hem teorik hem de uygulamasını tekrar etmek zorundadır.
Uygulamanın Yapılacağı Yerler
MADDE 8- (1) Öğrenciler uygulamalarını, uygulamalı dersin içeriğine uygun olarak Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi, diğer kamu ve özel sağlık kurumlarında yapar. Uygulama Yürütücüsünün Sorumlulukları
MADDE 9- (1) Uygulama konusunda görevlendirilen öğretim elemanı ve yardımcılarının sorumlulukları şunlardır:
a. Uygulama yapacak öğrencilerin uygulama listesini hazırlamak ve uygulama için gerekli kurumsal izinlerin alınmasını sağlamak,
b. Uygulama süreci boyunca uygulamanın içeriği, amaçları ve hedeflerine yönelik olarak klinik rehber sağlık profesyonelleri ile iş birliği içinde çalışmak,
c. Öğrenciye olumlu rol modeli olmak,
d. Öğrenci ve sağlık ekibinin diğer üyeleriyle profesyonel iletişim kurmak,
e. Öğrencinin planlı bir öğrenme süreci deneyimlemesini sağlamak üzere gerekli tedbirleri almak,
f. Öğrencinin teorik bilgisi ve uygulama becerisi arasında bağ kurmasını sağlamak,
g. Öğrencinin uygulamada beceri ve özgüven geliştirmesine yardım etmek,
ğ. Öğrenciyi uygulama anında görmek, değerlendirmek ve dürüst/geliştirici/yapıcı geri bildirim vermek,
h. Öğrencinin uygulama performansı ve deneyimlerine ilişkin gerçekçi bir şekilde değerlendirme yapabilmesini sağlamak,
ı. Öğrencinin uygulama bilgi ve becerisi ile sorumluluk üstlenmesini dikkate alarak profesyonel benlik saygısı gelişimini desteklemek,
i. Uygulamanın niteliğine ve öğrencinin gereksinimine göre uygulamayı organize etmek ve denetlemek,
j. Öğrencilerin uygulama alanlarında yaşadıkları sorunların çözümünde yardımcı olmak,
k. Öğrencinin üniforma bütünlüğünü ve uygulamaya devamını desteklemek,
l. Uygulama süreci boyunca öğrencilerle iletişimi sürdürmek ve geribildirimde bulunmak,
m. Uygulama esnasında öğrencilerin devam durumlarını denetlemek,
n. Klinik ve saha uygulamalarında ortaya çıkan her türlü iş kazasını derhal Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Müdürlüğü ile uygulama yapılan kurumun iş sağlığı ve güvenliği birimine bildirmek ve resmi işlemler için öğrenciyi yönlendirmek.
o. Sigorta prim ödeme süreçlerinin düzenlenmesi açısından uygulamaya devam etmeyen öğrencileri Yüksek Okul Müdürlüğüne bildirmek.
Öğrencinin Görev ve Sorumlulukları
MADDE 10- (1) İlk ve Acil Yardım Programı öğrencisinin uygulamalı derse yönelik görev ve sorumlulukları şunlardır:
a. Dersin hedeflerini ve öğrenme çıktılarını kavramak,
b. Klinik ve sahada var olan öğrenme fırsatlarını öğrenmek ve uygulamak için azami çaba göstermek,
c. Sağlık kurum/kuruluşunun genel kurallarına, politikalarına ve yönetmeliklerine uymak,
ç. Uygulama yürütücüsü tarafından yapılan uygulama planına uymak,
d. Bilgi, beceri ve yeteneklerini, sorumluluklarının sınırlarını bilmek,
e. Hastalara / bireylere kendisini uygun bir şekilde tanıtmak ve müdahalelerine katılmak için izin istemek,
f. Belirlenen öğrenim hedefleri çerçevesinde kaliteli sağlık hizmeti sunma sorumluluğunu üstlenmek,
g. Herhangi bir nedenle klinikten ayrılmadan önce sağlık hizmeti sunumuna katıldığı bireyin durumu ve yaptığı müdahaleler konusunda rapor vermek, sorumluluklarını devretmek,
h. Muayene, tedavi ve/veya bakımları sırasında gizlilik ve mahremiyete özen göstermek,
ı. Sağlık hizmet sunumuna katıldığı bireyin durumundaki önemli değişiklikleri derhal bildirmek,
i. Klinik ve saha öğrenme sürecinde bireyin güvenliğine ve rahatlığına saygı göstermek,
j. Uygulama yerindeki her türlü araç ve gerecin dikkatli kullanılmasına özen göstermek,
k. Sağlık hizmeti verilen birey ve uygulama alanlarındaki sağlık ekibi üyeleriyle mesleki sınırlar içerisinde nazik ve saygılı iletişim kurmak,
l. Mesleki etkileşimlerinde açık/anlaşılır, doğru ve etkili iletişim becerileri kullanmak,
m. Klinik ve saha uygulamalarını kurumdaki sağlık profesyoneli denetiminde yapmak,
n. Sağlık profesyonelleri olmaksızın herhangi bir ilaç uygulaması yapmamak,
o. Uygulama yürütücüsü tarafından istenen formları, planları tanımlanan şekilde doldurmak, raporlamak ve istenilen sürede teslim etmek,
ö. Klinik ve saha uygulamalarında ortaya çıkan her türlü iş kazasını derhal uygulama yürütücüsü ve klinik sorumlusuna bildirmek,
p. Sağlık kuruluşunun enfeksiyon kontrol prosedürlerini bilmek ve uygulamak.
r. Özbakımına ve kişisel hijyenine özen göstermek
Aşılar, İş Güvenliği ve Sağlığına İlişkin Belgelerin Temini
MADDE 11- (1) İlk ve Acil Yardım Programı öğrencilerinin, klinik/saha uygulamasına çıkmadan önce klinik uygulama için gerekli aşılanma, iş güvenliği ve sağlığına ilişkin belgelerin teminine yönelik görev ve sorumlulukları şunlardır:
a. İlk ve Acil Yardım Programı uygulamalı dersi yürüten ilgili bölüm başkanlığı tarafından yapılan duyuru ile bildirilen tetkik, aşıları klinik uygulama öncesi istenen sürede yaptırmak ve bunlara ait belgeleri edinerek en az bir yıl boyunca arşivlemek,
b. Klinik uygulama öncesi yüksekokul yönetimi tarafından düzenlenen İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimine katılmak ve katılım belgesini en az bir yıl boyunca arşivlemek,
c.Klinik uygulama öncesi yaptırılan tetkikler, aşılar, iş sağlığı ve güvenliği eğitimine ilişkin belge ve/veya istenen diğer belgelerin birer örneğini dosya halinde uygulamalı dersi yürüten ilgili program danışmanına istenen sürede teslim etmek.
Bilgi Güvenliği, Mahremiyetin Sağlanması ve Sosyal Medya Kullanımı
MADDE 12- (1) İlk ve Acil Yardım Programı öğrencilerinin, klinik/saha uygulaması esnasında bilgi güvenliği, mahremiyetin sağlanması ve sosyal medya kullanımına yönelik görev ve sorumlulukları şunlardır:
a. Klinik uygulama esnasında özellikle bakım ve tedavi süreçleri sırasında cep telefonu iletişim ve/veya kayıt amacıyla kesinlikle kullanılmamalıdır.
b. Sağlıklı birey/hasta yakını/hastayla ilgili hiçbir bilgi, fotoğraf, kayıt vb. bilgiler sosyal medyada paylaşılmamalıdır.
c. Sağlıklı birey/hasta yakını/hastanın tanınmasına neden olacak şekilde ad/kimlik bilgisinin hastane içi/dışı sosyal ortamlarda ya da sosyal medyada paylaşılması yasaktır. Sosyal medyadan gizlilik ayarları aracılığıyla yayınlara erişimi sınırlamak gizlilik/mahremiyetin sağlanması için yeterli değildir.
d. Cep telefonu, kişisel bilgisayar vb. herhangi bir kişisel cihazda hasta yakını/hasta ya da ailenin sağlık kayıt/bilgileri saklanmamalıdır.
e. Bakım ve tedavi süreçleri boyunca bireyin/hastanın ya da aile üyelerinin kişisel sosyal medyada hesaplarına eklenmesi bireysel ve profesyonel ilişki sınırlarının korunması açısından sakıncalı olabilir.
f. Klinik/saha uygulaması sırasında şahit olunan herhangi bir gizlilik/mahremiyet ihlali dersin sorumlularına rapor edilmelidir.
Uygulama Kıyafeti
MADDE 13- (1) Klinik uygulama esnasında öğrencilerin yanında bulundurması zorunlu eşyalar şunlardır;
a. Öğrenci ilk ve acil yardım teknikeri üniforması
b. Kol Saati
c. Öğrenci kimliği
ç. Gerekli dokümanlar/formları içeren öğrenci dosyası
d. Kayıt tutmaya uygun özellikte kalem
e. Klinik/saha uygulaması için önerilen ayakkabı
(2)
Uygulamalı derslerin klinik alanda yapılan uygulamaları sırasında öğrencilerin ilk ve acil yardım teknikeri üniformalarını giymeleri zorunludur.
a. Öğrencilerin üniformanın altına giyecekleri ayakkabı güvenlik ve optimal vücut mekaniğini sağlayacak özellikte kapalı, topuksuz, ses çıkarmayacak özellikte her zaman temiz olmalıdır.
b. Öğrenci kimliği görünür ve kolay okunacak şekilde üniformanın üst kısmına mutlaka takılmalıdır.
c. Öğrenciler klinik için uygun ve minimum aksesuar (sarkan ya da halka biçiminde olmayan küpe, saat, bir adet taşsız nişan/nikah yüzüğü) kullanabilir.
ç. Kullanılan her türlü aksesuarın güvenliği ve saklanmasından öğrenci sorumludur. Herhangi bir kayıp durumunda uygulama yürütücüleri ya da klinik uygulama yapılan kurumun herhangi bir sorumluluğu yoktur.
d. Uzun saçlı öğrenciler saçlarını üniforma bütünlüğünü bozmayacak şekilde toplamalıdırlar. Saç modellerinde abartıya kaçılmamalı, kısa saç omuz hizasını geçmemeli ve dağınık olmamalıdır. Erkek öğrenciler uygulamalar sırasında sakalsız ya da sakal olduğu durumlarda temiz ve bakımlı olmalıdır. Uygulamaya çıkan öğrenciler kişisel hijyen kurallarına (kısa tırnak, saç ve vücut temizliği gibi) uymak zorundadırlar.
Uygulamanın Değerlendirilmesi
MADDE 14- (1) Öğrencilerin uygulama başarı durumunun değerlendirilmesi dersin ilgili uygulama yürütücüleri/öğretim elemanları ve kurumdaki sorumlu sağlık profesyoneli tarafından uygulama ortamında ve/veya laboratuvarda yapılır. Değerlendirme yöntemleri, bu dersin özelliğine göre geliştirilmiş olan değerlendirme kriterleri (bilginin uygulamaya aktarımı, gözlem ve izlemlerin değerlendirilmesi, uygulama defteri, uygulama sınavı vb.) doğrultusunda dersin öğretim elemanınca belirlenir ve en geç uygulamaya çıkmadan önce öğrenciye yazılı ve sözlü olarak duyurulur.
(2) Uygulama notu, uygulamayı yaptıran öğretim elemanı/ elemanları tarafından, uygulamaya destek veren klinik rehber sağlık profesyonelinin de değerlendirmeleri alınarak 100 (Yüz) tam not üzerinden belirlenir.
(3) Uygulamalı meslek derslerinin yarıyıl ve yarıyıl sonu başarı notunun hesaplanmasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim ve Öğretim Sınav Yönetmeliği hükümleri esas alınır.
Sigorta İşlemleri
MADDE 15- (1) 5510 Sayılı Genel Sağlık Sigortasının 5. Maddesi ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda 17/04/2008 tarih ve 5754/3 sayılı maddesi ile yapılan değişiklik gereğince, yüksek öğrenimleri sırasında yurt içinde zorunlu işyeri eğitimine tabi tutulan öğrencilerin, “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası” primlerinin işyeri eğitimi süresince öğrenim gördükleri yüksek öğretim kurumu tarafından ödenmesi zorunludur. Buna rağmen ilgili birime bilgi vermeden “sigortasız” olarak uygulamaya başlayanlar ile ilgili doğabilecek herhangi bir yükümlülükten üniversite sorumlu tutulamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Genel Hükümler
MADDE 16- (1) Bu İlke, Usul ve Esaslarda yer almayan hususlarla ilgili hallerde Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim- Öğretim ve Sınav Yönetmeliği ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Önlisans/Lisans Öğretimi Uygulamalı Dersler Yönergesi ile ilgili hükümler uygulanır.
Yürürlük
MADDE 17-(1) Bu İlke, Usul ve Esaslar, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Kurulu tarafından kabul edildiği tarihten itibaren yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 18-(1) Bu İlke, Usul ve Esaslar, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Müdürü tarafından uygulanır.